Σάββατο 29 Μαρτίου 2025

Το καταφύγιο που φθονούμε

 



Οι μέρες φωτίζονται από τους στίχους, όπως οι νύχτες απ’ τους φάρους.

Τότε γιατί το χάσμα μεγαλώνει;

Γιατί;

Το χάσμα ανάμεσα στους ποιητές και στην ίδια τη κοινωνία..

Ο ποιητής ιδιωτεύει, γράφει πια για τα δικά του πάθη κι έτσι η ποίηση ματώνει, με άσφαιρα πυρά η μάχη της .

Γιατί η ποίηση είναι τα πάθη του κόσμου, είναι κελάηδισμα που δεν εξηγείται όπως έλεγε ο Βαλερύ, είναι εκείνη που χρεώνεται με τόκους υπερημερίας για τον πόνο των άλλων, όπως έλεγε ο Μαγιακόφσκι.

Ο εκφυλισμός της, η απουσία της από τα μετερίζια των αγώνων για ένα καλύτερο αύριο είναι χαίνουσα πληγή..

Η αμορφωσιά του κόσμου είναι χαίνουσα πληγή..

Παραφράζοντας τη Λένα Παπά, θα λέγαμε ότι η καλοπέραση, ο ιδιωτικός βίος, η εξιδανίκευση της ατομικότητας, η αλλοτρίωση μέσα από την στρεβλή χρήση της τεχνολογίας, η ύφεση των ανθρωπιστικών σπουδών είναι μαχαιριά στης ποίησης το κρουστό κορμί.

Έτσι, οι φονιάδες καιροί επιστρέφουν και ρόδινα μωρά δεν γεννιούνται σε μέλλον μ΄ αστέρια αλλά ισχνά, σκελετωμένα μωρά σε βάρκες που βουλιάζουν πνίγοντάς τα μαζί με τα αστέρια.

Στης ποίησης το κρουστό κορμί, της αδιαφορίας και της αμάθειας η μαχαιριά δεν αναβλύζει ευωδιές φιλιών και μουσική.

Ο γυμνός κι έρημος ετούτος κόσμος πιότερο γυμνός κι έρημος γίνεται.


/////////////////////////////////////////////

Τρύφωνας Παπαλεωνίδας

/////////////////////////////////////////////


Τρίτη 25 Μαρτίου 2025

25η Μαρτίου 1821

 





Γράφει ο Τρύφωνας Παπαλεωνίδας

                               

                                        ........................................


Να πάρουμε μια ανάσα...να καθίσουμε να σκεφθούμε βρε αδερφέ...

Και γιατί σήμερα, ανήμερα 25ης Μαρτίου;

Να σκεφθούμε τα του εαυτού μας πλην όμως να σκεφθούμε καλά, χωρίς βιασύνες κι ευκολίες.

Και τώρα τα δύσκολα..

Μπορούμε να σκεφθούμε χωρίς ιδιοτέλεια;

- χωρίς να επιζητούμε την αναγνώριση;

- χωρίς την επιβεβαίωση από τους άλλους;

- χωρίς το χειροκρότημα;

Μάθαμε στο like βλέπεις και χωρίς αυτό χάνουμε τη γη κάτω από τα πόδια μας.

Και να σκεφθείς ότι όλοι εκείνοι πριν από 200 περίπου χρόνια, άνθρωποι απλοί σαν κι εμάς, θυσιάστηκαν για μας. Άνθρωποι απλοί, άνθρωποι ανώτεροι. Χωρίς like, πολιτικές ορθότητες, πολυπλοκότητες, δικαιωματισμούς. Για τον λαό χωρίς λαϊκισμό.

Ναι..ξέρω, ξέρω..η ζωή προχωράει, εξελίσσεται. Η τεχνολογία, τα social media αποτελούν πραγματικότητα σήμερα.

Τι είδους ζωή όμως; Τι είδους πραγματικότητα;

Να μια καλή ευκαιρία για να κάτσουμε να σκεφθούμε σήμερα.

Για εκείνον που αναζητά την εικόνα, η εικόνα θα είναι η πορεία του.

Για εκείνον που αναζητά το νόημα της λέξης, βάσανα πολλά τον περιμένουν.

Για εκείνον που αναζητά τον αγώνα, ματωμένα πόδια θα 'χει. Επί ασπαλάθων. Δεν υπάρχει άλλο στρατί για την ελευθερία.

Για εκείνον που αναζητά το αντάλλαγμα, να προσέχει. Μην εμφανισθεί ο διάβολος και του ζητήσει γι΄ αντάλλαγμα τη ψυχή του.

Χρόνια πολλά συνέλληνες και κάθε καλό στο σπίτι σας!

Δευτέρα 10 Μαρτίου 2025

Απώλεια

 




Ετούτα εδώ τα γράμματα

σα πικραμύγδαλα να μοιάζουν

Για τη χαμένη άνοιξη μιλούν

και γι΄ άλλες πολλές που θα ΄ρθουν

Για τα χρόνια που περνούν

κλαδί αγριελιάς στου ρολογιού το τζάκι

Πρωτοκύβερνε Πελασγικέ

ιμερόφωνε

αλλοτινέ

τη γνώση

τη λευτεριά

την αγάπη

πώς ν΄ αφουγκραστείς;

Με τ΄ ακροδάχτυλα

του νου και της καρδιάς

προσμένεις

και γροικάς

για κόσμο

αφανέρωτο

μελίρρυτο

ατελεύτητο

πρωτόφαντο

σχιστολιθικό

Ο κόσμος κύρης σου

εχάθη

και γίνηκε άλλος κόσμος

Βασιλιάς ο Ρήγας σου

ο λαβωμένος

και Ρήγισσα η ορφάνια

Ταλαίφρων

πολυτλήμων ο καιρός

η χώρα η Ελλάδα σου γκαστρώθηκε

η Αρετούσα η μονάκριβη 

σε ξένα χώματα λυτρώθηκε

Ακούσατε ακούσατε,

σ΄ Ανατολή και Δύση:

μη τη πατρίδα μου είδατε στολισμένη και λαμπρή;

Καθάρια σ΄ άγια ζήση;

Σε πέλαγα

στο λιόγερμα

εκεί να τη γυρέψεις

Πώς ν΄ αγναντέψεις της εποχής τη θάλασσα

μέσα στο ασκημάδι;

Μηδέ καθάρια 

μηδέ και σ΄ άγια ζήση

μα στις φωνές μικρών παιδιών

στις φωνές των ποιητών

στο δάκρυ

όταν ανθίσει

.....................................................

Τρύφωνας Παπαλεωνίδας

......................................................


Πέμπτη 9 Ιανουαρίου 2025

Οι λέξεις που φεύγουν - Οι λέξεις που έρχονται


Σχετική εικόνα



///////////////////////////////////////////////////////////////////

   Γράφει ο Τρύφωνας Παπαλεωνίδας

///////////////////////////////////////////////////////////////////


Μέσα από το τζάμι του λεωφορείου που σε πάει στο αεροπλάνο....βλέπεις τις λέξεις, τις τελευταίες...σε λίγες ώρες θα βρεθείς σε άλλη γη. Θ' ανταμώσεις μ' άλλες λέξεις. Οι λέξεις που φεύγουν...οι λέξεις που έρχονται...

"Απομακρυνθείτε από τις πόρτες, κλείνουν αυτόματα ", "Έλεγχος αποσκευών",  "Επιβίβαση-Aποβίβαση"... οι λέξεις που τελειώνουν....οι λέξεις οι ελληνικές....

Στη ταινία "Η αιωνιότητα και μια μέρα", στη παραλία της Θεσσαλονίκης, ο ήρωας της ταινίας έλεγε σε ένα μικρό αγόρι να του φέρει λέξεις και για κάθε λέξη που θα του έφερνε θα του έδινε εκατό δραχμές.

Σκηνοθέτης δεν είμαι και ήρωας ποτέ μου δεν υπήρξα. Τα δε εκατόδραχμα μάς έχουν τελειώσει εδώ και πολύ καιρό. Όμως οι λέξεις είναι εδώ, είναι πάντα εδώ και πολλές φορές καρφώνονται σαν πρόκες για να μη τις παίρνει ο άνεμος, όπως έλεγε ο Αναγνωστάκης.

Κράτησα στο σακουλάκι της καρδιάς μου όσες περισσότερες ελληνικές λέξεις μπόρεσα. Τα μάτια μου έψαχναν πεινασμένα να βρουν όσες περισσότερες ελληνικές λέξεις μπορούσαν ν' αντικρύσουν. Σταυρουδάκι φυλαχτό να τις κάνουν. Να παίρνεις θάρρος, να παίρνεις δύναμη.

                                             ................................................

 "Da sind wir",  "Gleichfalls, danke", "Willkommen zurück"...οι λέξεις που έρχονται.... 

Όπου γης και πατρίς...

Τα βήματά μου...

Τα χρώματά μου...

Γαλάζιο και λευκό...παντού θα βάλω...όπου κι αν είμαι...

Οι λέξεις μου...

Η φωνή μέσα μου...

Μπροστά...μόνο μπροστά...

 

Τετάρτη 13 Νοεμβρίου 2024

Οδός Σίνα, αριθμός 31 ( I.F.A. )

 





///////////////////////////////////////////////////////////////

  Γράφει ο Τρύφωνας Παπαλεωνίδας

/////////////////////////////////////////////////////////////////


Πολλές φορές ανηφορίζοντας την οδό Σίνα είχα την αίσθηση ότι ανέβαινα στον Όλυμπο του πνεύματος έχοντας ραντεβού με τους Θεούς. Στη πορεία της ζωής μου κατάλαβα ότι οι πάσης φύσεως «Θεοί» καμιά φορά έχουν «εγκαταλείψει το κτήριο» ή πολύ απλά δεν είναι ευπρόσδεκτοι πλέον ενώ κάποιοι άλλοι που δεν έχουν τίποτα το θεικό πάνω τους, τούς αντικαθιστούν αυθαίρετα μιλώντας και ενεργώντας εξ ονόματός τους με οδυνηρές πολλές φορές συνέπειες.

Ανεβαίνοντας από την Ακαδημίας στη Σίνα και ανταμώνοντας με Σόλωνος και Διδότου, όσο πλησίαζα τον αριθμό 31 τόσο ένιωθα σαν να περνούσα κάποιου είδους «σύνορα» και εισερχόμουν σε μία άλλη «χώρα» ή καλύτερα σε μια άλλη διάσταση.

Για καλή μου τύχη, στο συγκεκριμένο μέρος ήταν συγκεντρωμένοι αρκετοί «Θεοί» οι οποίοι μάλιστα όντες ιδιαίτερα γενναιόδωροι κερνούσαν τους παρευρισκομένους με jus de connaissance , αυτόν τον μαγικό χυμό τους και μάλιστα σε μεγάλες δόσεις.

Θα έχω πάντοτε σαν φωτεινά παραδείγματα τους:

- Marcel Pagnol,  

- François Mauriac, 

- Honoré de Balzac,

-  Gustave Flaubert,

-  Stendhal ,

-  Jean Cocteau,

-  Albert Camus, 

- Alfred de Musset, 

- Émile Zola,

- Victor Hugo

και τόσους μα τόσους άλλους, πώς να χωρέσεις τόσο και τέτοιο πνευματικό όγκο σε πέντε λέξεις; Απλά δεν γίνεται.

Ωστόσο, αυτό που γίνεται είναι να ποτίζεις συνεχώς τις ρίζες. Τα γράμματα, ο πολιτισμός, η γνώση, όλα είναι καλλιέργεια, όλα είναι ρίζες. Του δέντρου της ελευθερίας. Με τα κλαδιά, τα φυλλώματα, τους καρπούς της έκφρασης, της ανεκτικότητας, της συνύπαρξης.


Οι ιδέες είναι ρίζες.Θα υπάρχει πάντοτε ένας Διαφωτισμός και μία Βαστίλλη να μας θυμίζουν ότι όσο και να προσπαθούν τα σκυλιά του ολέθρου και του Μεσαίωνα να χτυπήσουν τις ρίζες μας δεν θα καταφέρουν να αλλάξουν τον τρόπο ζωής μας, δεν θα καταφέρουν να μας υπαγορεύσουν τον τρόπο με τον οποίο θα ζούμε. Μπορεί τα σαρκία μας να είναι φθαρτά πλην όμως οι ιδέες δεν σκοτώνονται, είναι αλεξίσφαιρες, είναι άσβεστο και αιώνιο φως. 

Θα είμαι πάντα «Γάλλος».


                               /////////////////////////////////////////////


«Δεν θα κουραστούμε ποτέ να εγκωμιάζουμε τις αρετές του αρχαίου ελληνικού πνεύματος και την επίδραση που άσκησε στον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Όμως η μαγεία που αποπνέουν τα ελληνικά κείμενα, έστω και μέσα από τις όσο το δυνατόν πιστότερες μεταφράσεις τους, αιχμαλωτίζει σε τέτοιο βαθμό τον αναγνώστη, που σπάνια γίνεται λόγος για το χρέος το οποίο οφείλει η ελληνική λογοτεχνία στην ίδια την ελληνική γλώσσα, έτσι όπως αυτή διαμορφώθηκε στην πορεία του χρόνου προσφέροντας στους ποιητές και στους πεζογράφους της ένα απαράμιλλο εργαλείο, που τόσο πολύ ζήλεψαν οι Ρωμαίοι».

Διαβάζοντας κανείς αυτές τις φράσεις θα ήταν σίγουρος πως πρόκειται για σκέψεις ενός φλογερού Έλληνα. Και όμως, αυτά τα έγραψε μια Γαλλίδα η οποία, βέβαια, είχε βαθιά μέσα στην ψυχή της την Ελλάδα .

Και συνεχίζει  «Με τις εξαίρετες ιδιότητες της ελληνικής γλώσσας θα ασχοληθεί τούτο το βιβλίο, όχι για να διδάξει τις μορφές ή τους κανόνες της, αλλά για να περιγράψει τις ομορφιές της. Σκοπός μας είναι να αναδείξουμε μέσα από μια σειρά παραδειγμάτων τις λεπταίσθητες εκφραστικές αποχρώσεις που παρήγαγε η ελληνική γλώσσα με τους τόσο ιδιαίτερους μηχανισμούς της, και να επιχειρήσουμε υπό αυτή τη σκοπιά να ερμηνεύσουμε τόσο την εκπληκτική επίδραση και διάδοση της γλώσσας αυτής σε έναν ευρύτατο γεωγραφικό τομέα, όσο και τον τρόπο με τον οποίο άφησε τη σφραγίδα της στις περισσότερες γλώσσες της Ευρώπης, με πρώτη τα λατινικά, στο πέρασμα των αιώνων».


Jacqueline de Romilly ( Petites leçons sur le grec ancien )



                              /////////////////////////////////////////////////////////////


https://www.ifg.gr/fr/

Σάββατο 12 Οκτωβρίου 2024

Να ΄τανε

 





Να ΄τανε


             I


Δύση και Ανατολή

να γίνουνε μια μέρα

Ζωές των άλλων με κεντήματα

ζωή δικής μου υφαντό

Ως μούχρωμα ανήλιαγο

ως δανεικός αιθέρας

της Νύχτας

του Ερέβους φυλαχτό 

μα της χαράς πατέρας

Μια μέρα να ΄τανε να δω

της χαραυγής

τον πάνδροσο αέρα


                II


Μοίρα γλυκιά και πορφυρένια

εσύ κεντάς 

της σκέψης τα καμώματα

Εσύ ανάσταση σκορπάς

Κλωθώ και Λάχεσις μαζί

και με την Άτροπο μεθάς

Του δαίμονα τα χρώματα

σε ματωμένα χώματα

ανείπωτα ονόματα

λέξεις, κραυγές και οιμωγές

Παιδιά γεννήματα του χθες

με σφραγισμένα στόματα


             III


Δεν ήθελα να πω

κι ακόμα δεν ορίζω

Του κόσμου εγώ ο ξενιστής

μέσα από χαραμάδα αναβλύζω

Της στέρφας γης ο δικαστής

της δεκάτης τετάρτης ο γητευτής

Είναι ο Σεπτέμβρης μακριά

και τον Φλεβάρη όλο βρίζω


IV


Ασήμι και χρυσό

μαλάματα να δώσω

Για του βαρκάρη τη θωριά

μου φάνηκε πως είδα

Να μη πληρώσω απ΄την αρχή

απέναντι να με περάσει

Ζωές των άλλων

κύματα πολλά

και μια πατρίδα κούφια πέρα

Μια μέρα να ΄τανε να δω

Της χαραυγής

Τον πάνδροσο αέρα


Τετάρτη 2 Οκτωβρίου 2024

Για τον Ιωνά



Για τον Ιωνά...

.........................................................................................


Δεν ήταν η πρώτη φορά που τον έβλεπα. Σε ένα φιλικό σπίτι όπου είχαν τη καλοσύνη να μας κάνουν το τραπέζι. Φορούσε τη γραβάτα του, πράγμα σπάνιο για τον ίδιο, "ταλιμπάν" αριστερός βλέπετε. Φορούσε τη καπιταλιστική γραβάτα του κι έπινε το καπιταλιστικό ουίσκι του. Ο αριστερός. Αφύσικο θέαμα, αλλόκοτο. 

Η κουβέντα δεν άργησε να πάει στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής. Άνθρωπος  του πολιτισμού, άρα πολιτισμένος όπως διατείνεται ο ίδιος. Σύντομα, ο πολιτισμός πήγε περίπατο. Αφηνίασε ο φίλος, φώναζε, μας έραινε με τα σταγονίδια που έβγαιναν από το στόμα του κατά τη διάρκεια της παραληρηματικής εκφοράς του λόγου του. Είπαμε, άνθρωπος του "πολιτισμού"...

- Οι αγωνιστές της Χαμάς...τα παλικάρια που τα σκοτώνουν οι δολοφόνοι του Ισραήλ...λευτεριά στη Παλαιστίνη...φώναζε, έβριζε. Κεραυνοί κι αστραπόβροντα, διαπρύσιος ο λόγος του. Λούφαξαν οι άλλοι, η γυναίκα μου με σκουντούσε διακριτικά με τον αγκώνα της μη κάνω το λάθος και παρασυρθώ κι ανοίξω κι εγώ το στόμα μου και γίνει εκεί μέσα ....του Λιβάνου.

Δεν άντεξα...το άνοιξα το στόμα μου. Κάποια πράγματα είναι πάνω από τις δυνάμεις μου.

 - Α ρε Γιάννη, του ΄πα, όσο πιο ψύχραιμα μπορούσα...που να καταλάβουμε εμείς οι ignoranti, οι αδαείς τη σοφία των λεγομένων σου. Όμως, μου φαίνεται ότι όλο αυτό το πάθος σου, όλη αυτή η πύρινη μαγκιά σου πάει χαμένη. Η γυναίκα μου είχε καλύψει με τα χέρια της το πρόσωπό της λες κι έβλεπε, ένιωθε τη τέλεια καταιγίδα να πλησιάζει. 

- Τι θέλεις να πεις; Μου αντέτεινε άγρια ο "πολιτισμένος".

- Θέλω να πω φιλαράκι ότι αυτά τα λόγια, με το ίδιο πάθος έπρεπε να πας και να τα πεις στη Ρικάρντα.

- Ποια Ρικάρντα; Με ρώτησε ενώ τα σταγονίδια συνέχισαν να πέφτουν στο χέρι μου.

- Η μητέρα της Σάνι. Ήταν 22 χρονών. Και μπορεί να μην έχεις παιδιά Γιάννη αλλά έχεις μια ανιψιά σαν τη Σάνι. Λάτρευε τη μουσική η Σάνι όπως η ανιψιά σου. 

- Δεν ξέρω αυτή τη Ρικάρντα που λες ούτε τη κόρη της.

- Το ξέρω "φίλε" μου, όπως είμαι σίγουρος ότι δεν ξέρεις ούτε τη Σοφία, τη μάνα του Θάνου του Αξαρλιάν, ούτε την Αγγελική που ήταν 4 μηνών έγκυος όταν κάηκε η Marfin  στην Αθήνα. Βλέπεις, αυτές οι γυναίκες δεν είχαν το προνόμιο να είναι αριστερές όπως η μάνα του Φύσσα ή του Γρηγορόπουλου και να γίνουν σύμβολα, πρότυπα. Κάποιων το αίμα δεν είναι κόκκινο. Είναι αόρατη μελάνη. Η Σάνι, για να επανέλθουμε στο θέμα μας, μην πάει και τζάμπα η μαγκιά σου, είχε πάει σε φεστιβάλ να ακούσει μουσική, να χορέψει, να τραγουδήσει για τη συναδέλφωση των λαών, για την ειρήνη.

Η φωτιά και το πάθος του πολιτισμένου κάφρου άρχισαν σιγά σιγά να μετριάζονται. Σαν ένας λύκος που ενώ ετοιμάζεται να επιτεθεί σε πρόβατα βλέπει ξαφνικά μια αρκούδα μπροστά του. 

- Δεν πρόλαβε η Σάνι...θα μείνει πάντα νέα...θα είναι για πάντα 22 ετών. Τη πυροβόλησαν οι "αγωνιστές" σου Γιάννη μου...τα " "παλικάρια" της Χαμάς. Και μετά έσυραν το άψυχο κορμάκι της στους δρόμους της Γάζας. Οι "αγωνιστές ". Στη μητέρα της, τη Ρικάρντα έπρεπε να είσαι τώρα μπροστά της Γιάννη μου και να ξεστομίζεις αυτά που τώρα ξεστομίζεις σ΄ εμάς. Βέβαια...δεν ξέρω αν θα προλάβαινες να γλιτώσεις από τα χέρια της. Και λέγοντας αυτά, στράφηκα στην Ελένη την οικοδέσποινα: - Βάλε στον φίλο μας, ένα δεύτερο ουισκάκι...είναι τσιτωμένος...τον πνίγει η "καπιταλιστική" γραβάτα του.

                                             ......................................

Αργότερα, το ίδιο βράδυ, κατά την επιστροφή, ένιωθα το δεξί μου χέρι να πονάει από τις αγκωνιές της γυναίκας μου...

- Δεν γίνεται μια φορά, μια φορά να κρατήσεις κλειστό το στόμα σου...τι θέλεις...να μη μας μιλάει κανένας στο τέλος;

Δεν είπα τίποτα. Έκανε ψύχρα...σήκωσα το βλέμμα μου στον ουρανό...το φεγγάρι έπαιζε κρυφτούλι με τα σύννεφα. Μου φάνηκε πως είδα το πρόσωπο του πατέρα μου να μού χαμογελάει...


////////////////////////////////////////////////////

Τρύφωνας Παπαλεωνίδας

////////////////////////////////////////////////////

Το καταφύγιο που φθονούμε

  Οι μέρες φωτίζονται από τους στίχους, όπως οι νύχτες απ’ τους φάρους. Τότε γιατί το χάσμα μεγαλώνει; Γιατί; Το χάσμα ανάμεσα στους ποιητές...